501 648 545
Zawsze najlepsza oferta

Leasing w prawie

Leasing w prawie


LEASING A PRAWO CYWILNE i PODATKOWE

Po raz pierwszy w polskim prawie definicja umowy leasingu (Tytuł XVII Umowa Leasingu Art. 7091 - 70918 kc.) zostaje zapisana w ustawie z dnia 26 lipca 2000r, (D.U. Nr 74 z 2000r.,poz. 857).


Zgodnie z Kodeksem "przez umowę leasingu finansujący zobowiązuję się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązuję się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego".


Definicja ustawowa leasingu określiła w inny sposób strony biorące udział w transakcji leasingu. Stronę umowy definiowaną dotychczas jako leasingobiorca określono jako korzystający, zaś leasingodawcę określono jako finansujący.


Od dnia 1 października 2001r. obwiązuje nowelizacja ustaw o podatku dochodowym od osób fizycznych, o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o podatku od towarów i usług (vat) oraz o podatku akcyzowym (akcyza). Ustawa ta zdefiniowała leasing podatkowo i doprowadziła to pewnej spójności między Kodeksem Cywilnym, a ustawami podatkowymi . Definicja ta przyjęła brzmienie:


„Przez umowę leasingu w ustawie rozumie się umowę nazwaną w Kodeksie Cywilnym, a także inną umowę, na mocy której jedna ze stron, zwana dalej finansującym, oddaje do odpłatnego używania i pobierania pożytków na warunkach określonych w ustawie drugiej stronie, zwanej dalej korzystającym, podlegające amortyzacji środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne, a także grunty”

UMOWA LEASINGU


Art. 7091
Przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego.

Art. 7092
Umowa leasingu powinna być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności.

Art. 7093
Jeżeli rzecz nie zostanie wydana korzystającemu w ustalonym terminie na skutek okoliczności, za które ponosi on odpowiedzialność, umówione terminy płatności rat pozostają niezmienione.

Art. 7094
§ 1. Finansujący powinien wydać korzystającemu rzecz w takim stanie, w jakim znajdowała się ona w chwili wydania finansującemu przez zbywcę.
§ 2. Finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za przydatność rzeczy do umówionego użytku.
§ 3. Finansujący obowiązany jest wydać korzystającemu razem z rzeczą odpis umowy ze zbywcą lub odpisy innych posiadanych dokumentów dotyczących tej umowy, w szczególności odpis dokumentu gwarancyjnego co do jakości rzeczy, otrzymanego od zbywcy lub producenta.

Art. 7095
§ 1. Jeżeli po wydaniu korzystającemu rzecz została utracona z powodu okoliczności, za które finansujący nie ponosi odpowiedzialności, umowa leasingu wygasa.
§ 2. Korzystający powinien niezwłocznie zawiadomić finansującego o utracie rzeczy.
§ 3. Jeżeli umowa leasingu wygasła z przyczyn określonych w § 1, finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i wygaśnięcia umowy leasingu oraz z tytułu ubezpieczenia rzeczy, a także naprawienia szkody.

Art. 7096
Jeżeli w umowie leasingu zastrzeżono, że korzystający obowiązany jest ponosić koszty ubezpieczenia rzeczy od jej utraty w czasie trwania leasingu, w braku odmiennego postanowienia umownego, koszty te obejmują składkę z tytułu ubezpieczenia na ogólnie przyjętych warunkach.

Art. 7097
§ 1. Korzystający obowiązany jest utrzymywać rzecz w należytym stanie, w szczególności dokonywać jej konserwacji i napraw niezbędnych do zachowania rzeczy w stanie niepogorszonym, z uwzględnieniem jej zużycia wskutek prawidłowego używania, oraz ponosić ciężary związane z własnością lub posiadaniem rzeczy.
§ 2. Jeżeli w umowie leasingu nie zostało zastrzeżone, że konserwacji i napraw rzeczy dokonuje osoba mająca określone kwalifikacje, korzystający powinien niezwłocznie zawiadomić finansującego o konieczności dokonania istotnej naprawy rzeczy.
§ 3. Korzystający obowiązany jest umożliwić finansującemu sprawdzenie rzeczy w zakresie określonym w § 1 i 2.

Art. 7098
§ 1. Finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za wady rzeczy, chyba że wady te powstały na skutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność. Postanowienia umowne mniej korzystne dla korzystającego są nieważne.
§ 2. Z chwilą zawarcia przez finansującego umowy ze zbywcą z mocy ustawy przechodzą na korzystającego uprawnienia z tytułu wad rzeczy przysługujące finansującemu względem zbywcy, z wyjątkiem uprawnienia odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą.
§ 3. Wykonanie przez korzystającego uprawnień określonych w § 2 nie wpływa na jego obowiązki wynikające z umowy leasingu, chyba że finansujący odstąpi od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy.
§ 4. Korzystający może żądać odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy, jeżeli uprawnienie finansującego do odstąpienia wynika z przepisów prawa lub umowy ze zbywcą. Bez zgłoszenia żądania przez korzystającego finansujący nie może odstąpić od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy.
§ 5. W razie odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy, umowa leasingu wygasa. Finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i wygaśnięcia umowy leasingu oraz umowy ze zbywcą.

Art. 7099
Korzystający powinien używać rzeczy i pobierać jej pożytki w sposób określony w umowie leasingu, a gdy umowa tego nie określa - w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy.

Art. 70910
Bez zgody finansującego korzystający nie może czynić w rzeczy zmian, chyba że wynikają one z przeznaczenia rzeczy.

Art. 70911
Jeżeli mimo upomnienia na piśmie przez finansującego korzystający narusza obowiązki określone w art. 7097 § 1 lub w art. 7099 albo nie usunie zmian w rzeczy dokonanych z naruszeniem art. 70910, finansujący może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły termin wypowiedzenia.

Art. 70912
§ 1. Bez zgody finansującego korzystający nie może oddać rzeczy do używania osobie trzeciej.
§ 2. W razie naruszenia obowiązku określonego w § 1, finansujący może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły termin wypowiedzenia.

Art. 70913
§ 1. Korzystający obowiązany jest płacić raty w terminach umówionych.§ 2. Jeżeli korzystający dopuszcza się zwłoki z zapłatą co najmniej jednej raty, finansujący powinien wyznaczyć na piśmie korzystającemu odpowiedni termin dodatkowy do zapłacenia zaległości z zagrożeniem, że w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły termin wypowiedzenia. Postanowienia umowne mniej korzystne dla korzystającego są nieważne.

Art. 70914
§ 1. W razie zbycia rzeczy przez finansującego nabywca wstępuje w stosunek leasingu na miejsce finansującego
§ 2. Finansujący powinien niezwłocznie zawiadomić korzystającego o zbyciu rzeczy.

Art. 70915
W razie wypowiedzenia przez finansującego umowy leasingu na skutek okoliczności, za które korzystający ponosi odpowiedzialność, finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i rozwiązania umowy leasingu.

Art. 70916
Jeżeli finansujący zobowiązał się, bez dodatkowego świadczenia, przenieść na korzystającego własność rzeczy po upływie oznaczonego w umowie czasu trwania leasingu, korzystający może żądać przeniesienia własności rzeczy w terminie miesiąca od upływu tego czasu, chyba że strony uzgodniły inny termin.

Art. 70917
Do odpowiedzialności finansującego za wady rzeczy powstałe na skutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność, uprawnień i obowiązków stron w razie dochodzenia przez osobę trzecią przeciwko korzystającemu roszczeń dotyczących rzeczy, odpowiedzialności korzystającego i osoby trzeciej wobec finansującego w razie oddania rzeczy tej osobie przez korzystającego do używania, zabezpieczenia rat leasingu i świadczeń dodatkowych korzystającego, zwrotu rzeczy przez korzystającego po zakończeniu leasingu oraz do ulepszenia rzeczy przez korzystającego stosuje się odpowiednio przepisy o najmie, a do zapłaty przez korzystającego rat przed terminem płatności stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży na raty.

Art. 70918
Do umowy, przez którą jedna strona zobowiązuje się oddać rzecz stanowiącą jej własność do używania albo do używania i pobierania pożytków drugiej stronie, a druga strona zobowiązuje się zapłacić właścicielowi rzeczy w umówionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej wartości rzeczy w chwili zawarcia tej umowy, stosuje się odpowiednio przepisy niniejszego tytułu.
Ustawy podatkowe
Ustawą z dnia 9 września 2001 roku zmieniającą UPDOP, UPDOF oraz ustawę VAT wprowadzono nowe szczegółowe uregulowania podatkowe w zakresie umów leasingu. Do przepisów podatkowych wprowadzono definicje podstawowych pojęć.

Najbardziej istotną regulacją wydaje się wprowadzenie szerokiej definicji samej umowy leasingu dla celów podatkowych. Poprawia ona w pewien sposób ograniczone zastosowanie przepisów kodeksu cywilnego do umów praktykowanych w obrocie gospodarczym.

Przede wszystkim przedmiotem podatkowej umowy leasingu mogą być nie tylko rzeczy w rozumieniu kodeksu cywilnego, lecz również inne składniki majątkowe, które stanowią środki trwałe lub wartości niematerialne podlegające amortyzacji podatkowej. Pozwala to uniknąć negatywnych konsekwencji, które pojawiłyby się w przypadku, gdyby definicja ta była taka sama jak w kodeksie cywilnym. Przede wszystkim nie byłoby możliwości dokonywania odpisów amortyzacyjnych przez korzystającego do innych składników majątkowych niż rzeczy. Dodatkowo utrudniona byłaby sprzedaż przedmiotu umowy korzystającemu na warunkach preferencyjnych. Z tej perspektywy regulacje podatkowe należy ocenić pozytywnie.

Ustawy podatkowe uregulowały następujące podstawowe problemy związane z transakcjami leasingowymi:

zasady rozpoznawania kosztów oraz przychodów podatkowych u korzystającego oraz finansującego
usankcjonowała podział na leasing finansowy oraz operacyjny
szczegółowe zasady sprzedaży poleasingowej na rzecz korzystającego oraz osób trzecich
leasing nieruchomości
konsekwencje sprzedaży wierzytelności leasingowych
zasady dotyczące kontynuacji umów leasingu po zakończeniu pierwszej umowy leasingu


Kwestie, które nie zostały precyzyjnie uregulowane to:

zasady, na jakich można oddawać przedmiot leasingu po zakończeniu pierwszej umowy leasingu innym korzystającym, np. jeżeli pierwszy leasingobiorca nie wykupił przedmiotu leasingu
zmiana korzystającego w trakcie trwania umowy leasingu oraz zasady przejęcia praw i obowiązków przez nowego korzystającego
ustalanie wartości początkowej przedmiotu leasingu przez korzystającego ()
zasady rozpoznawania kosztów oraz przychodów podatkowych po zakończeniu umowy leasingu finansowego i ostatecznym wykupie przedmiotu leasingu przez korzystającego (kontynuacja zasad amortyzacji czy ponowne ustalenie wartości początkowej)
zasady leasingu wieczystego użytkowania gruntu (ustawy podatkowe odnoszą się wyłącznie do własności gruntu powoduje to istotne skomplikowanie transakcji leasingu nieruchomości położonych na gruncie, na którym ustanowiono wieczyste użytkowanie),


Większość tych problemów zdarza się stosunkowo nieczęsto, gdyż mają raczej charakter wyjątkowy, jednak jeżeli wystąpią w danej transakcji leasingowej ich rozstrzygnięcie może nastręczać pewnych kłopotów.

Ustawa o rachunkowości
Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o rachunkowości, jeżeli jednostka przyjęła do używania obce środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne na mocy umowy, zgodnie z którą jedna ze stron, zwana dalej "finansującym", oddaje drugiej stronie, zwanej dalej "korzystającym", środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne do odpłatnego używania lub również pobierania pożytków na czas oznaczony, środki te i wartości zalicza się do aktywów trwałych korzystającego, jeżeli umowa spełnia co najmniej jeden z następujących warunków:

Przenosi własność jej przedmiotu na korzystającego po zakończeniu okresu, na który została zawarta.
Zawiera prawo do nabycia jej przedmiotu przez korzystającego, po zakończeniu okresu, na jaki została zawarta, po cenie niższej od wartości rynkowej z dnia nabycia.
Okres, na jaki została zawarta, odpowiada w przeważającej części przewidywanemu okresowi ekonomicznej użyteczności środka trwałego lub prawa majątkowego, przy czym nie może być on krótszy niż ? tego okresu. Prawo własności przedmiotu umowy może być, po okresie, na jaki umowa została zawarta, przeniesione na korzystającego.
Suma opłat, pomniejszonych o dyskonto, ustalona w dniu zawarcia umowy i przypadająca do zapłaty w okresie jej obowiązywania, przekracza 90% wartości rynkowej przedmiotu umowy na ten dzień. W sumie opłat uwzględnia się wartość końcową przedmiotu umowy, którą korzystający zobowiązuje się zapłacić za przeniesienie na niego własności tego przedmiotu. Do sumy opłat nie zalicza się płatności na rzecz korzystającego za świadczenia dodatkowe, podatków oraz składek na ubezpieczenie tego przedmiotu, jeżeli korzystający pokrywa je niezależnie od opłat za używanie.
Zawiera przyrzeczenie finansującego do zawarcia z korzystającym kolejnej umowy o oddanie w odpłatne używanie tego samego przedmiotu lub przedłużenia umowy dotychczasowej, na warunkach korzystniejszych od przewidzianych w dotychczasowej umowie.
Przewiduje możliwość jej wypowiedzenia, z zastrzeżeniem, że wszelkie powstałe z tego tytułu koszty i straty poniesione przez finansującego pokrywa korzystający.
Przedmiot umowy został dostosowany do indywidualnych potrzeb korzystającego. Może on być używany wyłącznie przez korzystającego, bez wprowadzania w nim istotnych zmian.


W przypadku spełnienia co najmniej jednego z powyższych warunków, oddane do używania korzystającemu środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne zalicza się u finansującego do aktywów trwałych jako należności.

Natomiast u korzystającego będą to elementy aktywów bilansowych (środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne), od których będzie on dokonywał odpisów amortyzacyjnych według przyjętego planu amortyzacji. W efekcie korzystający nie będzie mógł rozpoznawać jako bieżący koszt faktycznie ponoszonych opłat leasingowych. Kosztem takim będą jedynie odpisy amortyzacyjne.

Leasing w systemie polskiego prawa - wpływ na ewidencję transakcji leasingowych

Zasady dokonywania odpisów amortyzacyjnych przyjęte przez podatników dla celów rachunkowych w obecnym stanie prawnym mogą znacznie różnić się od zasad amortyzacji dokonywanych dla celów podatkowych.

Ma to szczególne znaczenie w przypadku umów leasingu, gdyż aktualne przepisy dotyczące rachunkowości odmiennie kwalifikują przyjęcie do używania przedmiotu na podstawie umowy leasingu lub umowy o podobnym charakterze. Zakres warunków przewidzianych dla tego rodzaju umów, które w rozumieniu przepisów o rachunkowości kwalifikowane są jako leasing finansowy jest znacznie szerszy niż określony w przepisach podatkowych.

W związku z tym w wielu przypadkach może istnieć rozbieżność nie tyle dotycząca zasad amortyzacji, co podmiotu uprawnionego do dokonywania odpisów amortyzacyjnych. W szczególności może wystąpić sytuacja, gdy w świetle przepisów podatkowych ma miejsce leasing operacyjny, natomiast w rozumieniu rachunkowości mamy do czynienia z leasingiem finansowym.

Istotne znaczenie ma tu zwłaszcza warunek, zgodnie z którym dana umowa stanowi leasing finansowy w rozumieniu przepisów o rachunkowości, jeżeli suma opłat, pomniejszonych o dyskonto, ustalona w dniu zawarcia umowy i przypadająca do zapłaty w okresie jej obowiązywania, przekracza 90% wartości rynkowej przedmiotu umowy na ten dzień. Zgodnie z przepisami podatkowymi suma opłat ustalonych w umowie leasingu musi osiągać co najmniej wartość początkową przedmiotu leasingu (czyli 100 % tej wartości).

Stąd skutki bilansowe podatkowej umowy leasingu operacyjnego zależą od aktualnego dyskonta rynkowego. O takiej kwalifikacji bilansowej rozstrzygać będzie więc aktualna wartość netto obliczona dla płatności leasingowych. Jeżeli aktualna wartość netto opłat ustalonych w umowie leasingu przekracza 90% wartości rynkowej przedmiotu, bilansowo mamy do czynienia z leasingiem finansowym. W praktyce każda podatkowa umowa leasingu, zarówno operacyjnego jak i finansowego może spełniać wymogi określone dla leasingu finansowego w rozumieniu ustawy o rachunkowości.

Opłaty leasingowe w takim wypadku będą więc stanowiły koszt bezpośredni w pełnej wysokości tylko dla celów podatkowych. Natomiast dla celów rachunkowych kosztem będą jedynie odpisy amortyzacyjne ustalone zgodnie z odpowiednim planem amortyzacji wraz z częścią odsetkową.

Warto jednak zauważyć, iż w przypadku gdy umowa leasingu zawiera jedynie prawo (nie będące jednocześnie obowiązkiem) korzystającego do nabycia przedmiotu leasingu po zakończeniu umowy leasingu, wówczas zdaniem autora, cena po której korzystający może nabyć przedmiot umowy nie powinna być zaliczana do sumy opłat, o której mowa w art. 3 ust. 4 pkt 4 ustawy o rachunkowości.

Na koniec należy dodać, iż ustawa o rachunkowości dopuszcza możliwość odstąpienia od stosowania powyższych zasad kwalifikacji przedmiotu leasingu dla celów bilansowych dla tych korzystających, których roczne sprawozdanie finansowe nie podlega obowiązkowi badania i ogłaszania. W takiej sytuacji zarówno korzystający jak i finansujący mogą dla celów bilansowych stosować kwalifikację umów według zasad określonych w przepisach podatkowych. W rezultacie umowa leasingu operacyjnego w rozumieniu przepisów podatkowych może być równocześnie traktowana jako umowa leasingu operacyjnego dla celów rachunkowości.

Zapisz się do newslettera

Bądź z nami na bieżąco ! Twój adres pozostanie tylko u nas.